"WIE HELPT MEE?"  

Op 16 mei 1945, een ruime week na de capitulatie van de Duitse bezettingsmacht, verscheen in de voormalige verzetskrant Trouw, speciale uitgave voor Alkmaar en omstreken een opmerkelijke annonce van de toenmalige stadsarchivaris Th.P.M. Wortel. In dit bericht onder het kopje "WIE HELPT MEE?" verzocht Wortel bewaard gebleven illegale bladen, bulletins, circulaires en pamfletten uit de oorlogsjaren aan het gemeentear­chief te willen afstaan. Met dit slagvaardig optreden is een fundament gelegd voor de Collectie Oorlogsdocumentatie.

In de naoorlogse jaren stokte de aanvoer van interessant oorlogsmateriaal. In een periode van politieke restauratie, wederopbouw en Koude Oorlog bleek geen ruimte voor kritische verwerking van het verleden. Pas in de jaren zestig en zeventig ontstond in brede kringen een hernieuwde belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog. In 1978 en 1979 werden in Alkmaar verzetstentoonstellingen georganiseerd. De stuwende krachten achter deze exposities waren de opvolger van de heer Wortel, de rechtshistoricus W.A. Fasel (stadsarchi­varis van 1968 tot 1986) en de oud-verzetsman Jaap Heemskerk. Naar aanleiding van deze tentoonstellingen werd veel nieuw oorlogsmateriaal aangeboden.

De inventaris van de collectie is opgenomen in het boek Alkmaar in Oorlogstijd, 1940-1945 (1983) van Saskia Baarda en Gerrit Valk. Verder verschenenVerzet in West-Friesland (1991), Kaddiesj voor joods Alkmaar (1992) en Alkmaar 1940-1945. Kroniek van de bezettingsjaren (1995) die het archief nieuw stroom materiaal opleverden. Ook de laatste jaren komen er nog regelmatig nieuwe schenkingen bij naar aanleiding van bijvoorbeeld open dagen of artikelen in de krant.

ERFGOED VAN DE OORLOG

De Collectie Oorlogsdocumentatie vormt de kern van de themawebsite WOII. Mede dankzij deze unieke collectie heeft het Regionaal Archief Alkmaar een subsidie gekregen van het programma Erfgoed van de Oorlog van het Ministerie van VWS om materiaal betreffende de Tweede Wereldoorlog te digitaliseren en beschikbaar te maken.

Naast de Collectie oorlogsdocumentatie zijn er nog andere archieven en collecties van het Regionaal Archief Alkmaar gedigitaliseerd: het plaatselijk archief van de Distributiedienst, het Nationaal Front, de Luchtbewakings­dienst, de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers, het Interkerkelijk Overleg-comité, de Nederlandse Volksdienst en de organisatie Winterhulp en de persoonsarchieven van J.J. van Dijk, H. Schrooder en J.A. van der Vlis. Ook audio-visueel materiaal zoals een reeks interviews op tape met oud-verzetsstrijders zijn gedigitaliseerd. De (verzets)krant De Vrije Alkmaarder is ook gedigitaliseerd en in zijn geheel te doorzoeken op deze website.

Ten slotte zijn er ook bijdragen uit Alkmaar en de regio binnengekomen die het archief heeft gedigitaliseerd en op de themasite opgenomen. Dit betreft verschillende dagboeken en fotocollecties en een grote collectie van de Werkgroep Castricum, onder andere over de Atlantikwall.

Het archief heeft nog altijd belangstelling voor materiaal betreffende de Tweede Wereldoorlog. Bel of mail gerust naar het archief of kom langs!